ဗုဒၶဝါဒႏွင့္ ေခတ္သစ္လူ႔ေဘာင္


ဗုဒၶ၀ါဒႏွင့္ ေခတ္သစ္ လူ႔ေဘာင္ or

From Knowledge Age to Wisdom Age


10, 06, 2018: Bangkok


လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၆၀၀ ခန္႔။ မဇၥ်ိမေဒသ အိႏၵိယတြင္ ျမတ္စြာဘုရားပြင့္ေတာ္မူေသာအခါ၊ သစၥာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၀ါဒအမ်ိဴးမ်ိဳး ေပၚခဲ့သည္။ ထုိ၀ါဒမ်ားကို အုပ္စုဖဲြ႔လုိက္ပါက ေယဘုယ်အားျဖင့္ (၃)ခုရိွသည္ဟုဆိုသည္။


ပထမ၀ါဒမွာ အတၱ၀ါဒအုပ္စုျဖစ္ျပီး၊ ေခါင္းေဆာင္မွာ ျဗဟၼဏမ်ားႏွင့္ တိတၳိၾကီးမ်ား ျဖစ္သည္။


ဒုတိယ၀ါဒမွာ အနတၱ၀ါဒအုပ္စုျဖစ္ျပီး၊ ေခါင္းေဆာင္မွာ ျမတ္စြာဘုရား ျဖစ္သည္။


တတိယ၀ါဒမွာ အတၱႏွင့္အနတၱကုိေပါင္းစပ္ထားေသာ အတၱာနတၱ၀ါဒျဖစ္ျပီး ေခါင္းေဆာင္မွာ မဟာ၀ီရ

ျဖစ္သည္။


သည္ဘက္ေခတ္ပုိင္းတြင္ မဟာလူသားမ်ားအျဖစ္ ကမာ႔ၻသမုိင္းက ဗုဒၶႏွင့္ မဟာ၀ီရကုိ ထည့္သြင္းထားၾကေသာ္လဲ၊ သိပံၸနည္းက်က် အစစ္ေဆးခံႏိုင္ေသာ၀ါဒမွာ ဗုဒၶဦးေဆာင္ခဲ့ေသာ အနတၱ၀ါဒျဖစ္ျပီး အိုင္းစတုိင္း၊ စတီဗင္ေဟာ့ပ္ ကင္းစေသာ ထင္ရွားသူမ်ားအပါအ၀င္၊ ၾကီးက်ယ္ေသာသိပံၸပညာရွင္ၾကီးမ်ား၏ေထာက္ခံမႈကို ရခဲ့သည္။

မိမိကုိယ္ကုိ အမွန္သုံးသပ္ႏိုင္ျခင္းသည္ (Self Actualized) မျဖစ္ေသးသမွ်ကာလပတ္လုံး၊ အတၱ၀ါဒကုိ လူ သားမ်ားအေျခခံၾကသည္။


ျမတ္စြာဘုရားေလာင္း သိဒၶတၳမင္းသားကို ေမြးဖြားခဲ့ေသာ ဖခမည္းေတာ္ သုေဒၶါဒနႏွင့္ ေဆြေတာ္အေပါင္းတ႔ုိပင္ ေလာကကိုၾကည့္ေသာအခါ ပုဂၢလစကၡဳျဖင့္သာ ၾကည့္ခ့ဲပ ါသည္။ ပုဂၢလစကၡဳသည္ အတၱ အေျခခံျဖစ္ျပီး ယခုေခတ္ဆိုလွ်င္ Interest Oriented ဟု တင္စားႏိုင္မည္လားမသိ။


ပုဂၢလစကၡဳျဖင့္ ေလာကကုိ ၾကည့္ေသာအခါ ပုဂိၢဳအျဖစ္ျမင္၏၊ သတၱ၀ါအျဖစ္ ျမင္၏၊ သူသူ ငါငါအျဖစ္လဲ ျမင္၏၊ ငါ့ေဆြမ်ိဳး သူစိမ္းဟုလဲ ျမင္၏၊ ဓမၼအျဖစ္ မျမင္ႏိုင္၍ သခၤါရအျမင္မ်ိဳးျဖင့္ မရႈႏုိင္၊ ခ်စ္စရာကိုေတြ႔လွ်င္ခ်စ္၍ မုန္းစရာကုိေတြ႔လွ်င္မုန္း၏။ ဘုန္း ေတာက္စဥ္ တည္ျမဲသည္ဟုထင္၍၊ ဘုန္းက်သည့္အခါကုိ မျမင္ႏုိင္၊ ပညာမ်က္စိ ပညာအေတြးတု႔ိမွာ ေ၀းကြာသည္။


ဗုဒၶ၏အျမင္ကား အတၱအျမင္ႏွင့္ဆန႔္က်င္ဘက္၊ အနတၱ၏အေျခခံမွာ ဘာမွမျမဲ၊ ဓမၼစကၡဳျဖင့္ ၾကည့္ျခင္းျဖစ္ ျပီး၊ အေၾကာင္းအက်ိဳးဆက္ႏြယ္မႈကုိ ျဖတ္ေဆာက္ေသာ၀ါဒ၊ ပဋိသေႏၶမ်ိဳးေစ့ ရွင္းလင္းေသာ၀ါဒျဖစ္သည္။


အတၱသည္ ေလာကီခ်မ္းသာကုိ ဦးစားေပးသည္။ အနတၱသည္ ေလာကုတၱရာခ်မ္းသာကို ေရွးရႈသည္။

ေလာကီခ်မ္းသာ၏ ရင္ထဲတြင္ ေသာကတဲြ၍၊ ေလာကုတၱရာခ်မ္းသာ၏ႏွလုံးတြင္ ေသာကကင္းသည္။ ပကတိခ်မ္းသာႏွင့္ ေအးျငိမ္းမႈတု႔ိ ရွိသည္။


သိပၸံပညာ ပုိမုိတုိးတက္လာေသာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ၾကီးသည္ ‘သုတသိ’ (Knowledge)မ်ား ပိုမုိျမင့္မားလာ ေလ အတၱအေျချပဳ (Interest Based) ပုိ၍မ်ားလာေလ ျဖစ္လ်က္ရိွသည္။ သုတသိ (Knowledge)ကုိ ေလ့လာလွ်င္ အတတ္ပညာသိ၊ နည္းပညာအသိအေျခခံျပီး ထိုနည္းပညာ၊ အတတ္ပညာမ်ားက အတၱကုိ ပုိမုိအားေပးေထာက္ပ့ံ ေစ့ေဆာ္ေနသည္။


ထို႔ထက္ျမင့္မားေသာ Wisdom ဟူသည့္ ‘ပညာသိ’ ‘ထိုးထြင္းသိ’ သ႔ို မေရာက္ႏုိင္ေသးသမွ်ကာ လပတ္လုံး အတၱၾကီး၊ ၾကီးႏိုင္ငယ္ညွင္းမွ လြတ္ကင္းၾကဦးမည္ မဟုတ္၊ Knowledge ပိုမ်ားေလ အတၱပိုၾကီးေလ၊ ႏံြ ထဲ႕ ရုန္းထြက္ႏိုင္မည့္ပုံ မျမင္ေခ်။

မိမိကုိယ္ကို အမွန္ျမင္ႏိုင္သည့္အဆင့္ (Self Actualized) ျဖစ္သည့္အခါမွသာ ‘ပညာသိ’ (Wisdom) ျဖစ္ သည္ဟု ဆုိႏုိင္ပါသည္။ ထိုအဆင့္သ႔ိုေရာက္လွ်င္ ‘ဘာမွမဟုတ္ၾကေတာ့ပါလား’ ဟူေသာအသိသည္ အတၱႏွင့္စတင္ ဖယ္ခြာရာအသိမ်ိဳးျဖစ္သည္ဟု ယူဆရသည္။


ထိ႔ုထက္ ပုိျမင့္ေသာ အသိအဆင့္မွာ Enlightenment ဟူေသာ ‘ေသခ်ာ တတ္အပ္သိ’ (Know-for-sure) အဆင့္ရိွပါေသးသည္။ ပဋိစၥသမုပၸတ႔ို၏ ကြင္းဆက္၊ အက်ိဳးဆက္ျဖတ္ေတာက္ရာ၏ အက်ိဳးကုိ သိလာျခင္းအဆင့္ျဖစ္သည္။


ေလာကုတၱရာပညာအဆင့္ေရာက္ျပီျဖစ္၍ ေအးခ်မ္းသာယာေသာ လ႔ူ ေဘာင္သစ္ကုိ တည္ေဆာက္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟတိ႔ု ကင္းလြတ္ျပီျဖစ္၍ ရုပ္၀တၳဳတ႔ို၏တိုး တက္မႈကေတာ့ Knowledge Era ေလာက္ တုိးတက္ႏုိင္မည္မဟုတ္၊ အနည္းဆုံး Wisdom Age ေရာက္လွ်င္မူ Actualization ဟူေသာ အျမင္မွန္၊ သုံးသပ္မွန္ျပီျဖစ္၍ ေလာက၏အနိ႒ာရုံမ်ားမွ ကင္းေ၀းႏိုင္မည္ဟု ယူဆသည္။


သ႔ိုေသာ္လဲ ကံဆုိးစာပင္ ယေန႔ေခတ္သည္ အတတ္ပညာျပိဳင္ပဲြေခတ္ (Knowledge Age) ျဖစ္ေနသျဖင့္ ယွဥ္ျပိဳင္မႈ၊ ၾကီးစိုးမႈ၊ ၾသဇာလႊမ္းမုိးေရးစေသာ အတၱအေျခခံတိ႔ုၾကား ကမာ႔ၻလူသားမ်ား ဒုကၡအဖုံဖုံျဖင့္ လံုးေထြးေနၾကရလ်က္ ရိွ ပါေသးသည္။


အမွန္မွာ ယေန႔ ပညာဟုတင္စားေနၾကေသာ Knowledge သည္ ပညာစင္စစ္မဟုတ္၊ ‘အတတ္ပညာ’ ‘သု တပညာ’ မွ်သာျဖစ္ျပီး၊ Wisdom အဆင့္မွသာ ‘အသိပညာ’ အဆင့္ျဖစ္ပါသည္။ Knowledge ေခတ္သည္ ‘ဓါးသြား ထက္ထက္ လက္ထဲထည့္ေပးေသာေခတ္’ ျဖစ္ပါသည္။ ‘သုိင္းသင္ေပးထားေသာ ေခတ္’ ျဖစ္ပါသည္။

ဘယ္ေနရာၾကည့္ၾကည့္ ကမာၻတ၀န္း အနည္းအမ်ား အနိ႒ာရုံခ်ည္းသာျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံၾကီးမ်ားက ႏိုင္ငံ ငယ္မ်ားကုိ အနည္းနည္းအဖုံဖုံျဖင့္ ပါ၀င္စြက္ဖက္၊ ႏိုင္ငံၾကီးအခ်င္းခ်င္း အင္အားျပိဳင္၊ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ ပညာေရး၊ ဘာသာေရးတခုမက်န္ သာလြန္ေအာင္ ၾကိဳးစား၊ အတတ္ပညာႏုံခ်ာေသာႏိုင္ငံမ်ားက ကၽြန္စုပ္သရက္ေစ့ ပမာျဖစ္သြားၾကျပီး၊ ခ်မ္းသာေသာႏုိင္ငံမ်ားက ပိုခ်မ္းသာလၾကပါသည္။ လူတန္းစားမညီမွ်မႈ ပုိ၍ၾကီးထြားလာသည္။


စစ္ေရးအရ၊ ႏုိင္ငံေရးအရ စြက္ဖက္မႈမ်ားကလဲ မၾကားခ်င္မွအဆုံး၊ ဒါက ကမာၻၾကီး၏ အခင္းအက်င္း၊ တႏိုင္ငံခ်င္း အခင္းအက်င္းမ်ားကလဲ ဣ႒ာရုံဟူ၍ လြန္စြာနည္းျပီး အနိ႒ာရံုမ်ားသာ မ်ားပါသည္။ ႏုိင္ငံအခ်င္းခ်င္း ဦးေဆာင္သူ တို႔ သင့္ျမတ္မႈနည္းပါးသည္မွစ၍ Self-interest / Family interest ဟူေသာ ကုိယ္က်ိဳးအတၱအေျချပဳႏုိင္ငံမ်ားက သာ၊ မ်ားေနပါသည္။ တႏိုင္ငံခ်င္းအတြင္း လူတန္းစားျခားနားမႈ ကြာဟျခင္းကလဲ ပိုမိုၾကီးထြားလာပါသည္။


အေတြ႔အၾကံဳ၊ အစဥ္းအစား၊ သင္ၾကားခဲ့ေသာပညာမ်ား၏စုစည္းမႈမွတဆင့္ အေတြးအေခၚတခု ျဖစ္လာပါ သည္။ အေတြးအေခၚမွသည္ အယူအဆတခုသု႔ိ တုိးတက္သြားျပီး၊ ယုံၾကည္မႈအေပၚအေျခခံကာ ၀ါဒတခုအျဖစ္ အ သြင္ေျပာင္းတတ္ပါသည္။ ျခားနားေသာအေတြးအေခၚမွသည္ ျခားနားေသာ၀ါဒမ်ားကို ေမြးထုတ္ၾကသည္။ ၀ါဒကိုင္ စြဲသူ ဦးေဆာင္သူတုိ႔၏ အေျခအေန လုပ္ပုိင္ခြင့္အရ ၀ါဒတခု၏သက္ေရာက္မႈသည္ အမ်ားကို ဆုိးက်ိဳး ေကာင္းက်ိဳး ေပးစြမ္းႏိုင္ပါသည္။


မဟာ၀ီရ၏ အတၱာနတၱ၀ါဒထင္ရွားသလို၊ ဗုဒၶ၏ အနတၱ၀ါဒကလဲ လႊမ္းမုိးသည္။ ျဗာဟၼဏမ်ား၏ အတၱ၀ါဒကလဲပညာနည္းသူတ႔ိုအတြက္အားထားရာ၊ယုံၾကည္ရာျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္။အမ်ားေကာင္းက်ိဳးမည္မွ်စြမ္း ေဆာင္ႏိုင္သည္၊ သစၥာမည္မွ်တည္သည္က ေနာက္ဆုံး အဆုံးအျဖတ္ေပးပါသည္။


ယေန႔ေခတ္ကား အရင္းရွင္၀ါဒ၊ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္၊ ဆုိရွယ္လစ္၀ါဒစေသာ ၀ါဒမ်ားေရွ႕တန္းေရာက္ အားျပိဳင္ၾကသည္။ အမ်ားျပည္သူကို မည္မွ် အမွန္တကယ္၊ လက္ေတြ႔ဆန္ဆန္အက်ိဳးျပဳသည္ကသာ အေရးၾကီး သည္။ ၀ါဒတခု၊ စနစ္တခုသည္ အမ်ားေကာင္းက်ိဳးေရွးရႈရန္ လုိသည္။ အမ်ားေကာင္းက်ိဳး အမွန္ေဆာင္ၾကဥ္းႏိုင္ရန္ ထို၀ါဒတည္ေထာင္သူတု႔ိ၏ ေခါင္းေဆာင္သူမ်ားက႑ အေရးၾကီးသည္။


ပညာနည္းေသာ၊ အတၱအေျခခံ၊ အမ်ား ကုိယ္စားမျပဳေသာ အေတးြအေခၚရိွ ေခါင္းေဆာင္တု႔ိ၏၀ါဒကား ေရရွည္ခံမွတ္ေက်ာက္တင္ႏိုင္မည္မဟုတ္။